İpeğin
dayanılmaz Hafifliği: Nallıhan İpek İğne
Oyaları ve El dokumaları
The
Unbearable Lightness of Silk: The Silk
Needlework and Weaving of Nallıhan
İğne
Oyası
Oya,
genellikle ipek ibrişim kullanılarak iğne,
mekik, tığ veya firkete ile yapılan ince
danteldir. Oyaların, yapımında kullanılan
araç - gereç ve tekniklere göre tığ oyaları,
mekik oyaları, firkete oyaları, koza
oyaları, yün oyaları, mum oyaları, boncuk
oyaları, dokuma oyaları, kumaş artığı
oyaları gibi birçok çeşidi vardır.
Anadolu'da
iğne oyası sanatının gelişmesinin başlıca
nedeni İpek Yolu'nun bu bölgeden geçmesi ve
bu yörede ipek üretiminin yapılmasıdır. İğne
oyaları ile bölgede üretilen örgüler XII.
yüzyılda Anadolu'dan Balkanlar'a,
Balkanlar'dan da İtalya yolu ile Avrupa'ya
yayılmıştır.
Needlework
Needlework is fine lace usually made
with doubly twisted silk thread using a
needle, shuttle, crochet hook or
hairpin. Depending on what tools,
materials and techniques are used in its
making, there are several types of
needlework, such as crochet-hook,
shuttle, hairpin, cocoon, wool, wax,
bead, and woven needlework.
Historically, the chief reason that the
art of needlework developed in Anatolia
was that the region lay athwart the Silk
Route and was the site of silk
production. Needlework and the knits
that were devised in this region spread
from Anatolia to the Balkans in the
XIIth century and thence via Italy to
Europe.
Taç / Tiara
Nallıhan
Ankara - Eskişehir - Bolu üçgeninde,
Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz
Bölgesi'nde bulunan Nallıhan, Ankara'nın
zengin doğası ve kültürel yaşantısı ile
ünlü bir ilçesidir.
Nallıhan topraklan çağlar boyunca hem
Hititler, Frigler, Bitinya Krallığı ve
Makedonya'nın hem de Pers, Roma ve
Bizans İmparatorlukları'nın
hakimiyetleri altında kalmıştır.
Arapların İstanbul seferleri sırasında
iki kez istilâ edilmiştir. 1071
Malazgirt Zaferi'nden sonra Türkler
tarafından fethedilmiştir. İlçe merkezi
Nallıhan, 1599'da Vezir Nasuh Paşa'nın
bu bölgede bir han inşa ettirmesiyle
kurulduğundan adını bu handan almıştır.
Bir söylenceye göre de halk ozanı
Köroğlu bu yöreden geçerken bir gece bu
handa konaklamış ve ertesi gün handan
ayrılırken bahçeye atının nalı düşmüş.
Köroğlu'nun atının nalı düştüğü yerden
alınarak hanın cümle kapısına asıldığına
inanıldığından Nallıhan ismi bu halk
ozanı ile ilintilendirilmiştir.
Nallıhan
halkının ana gelir kaynağı tarım ve
hayvancılıktır. Tiftik üretimi ve ipek
böcekçiliği ilçenin başlıca
uğraş-larındandır. İlçede ipek
böcekçiliğinin gelişmiş olması, iğne
oyalarının yaygın bir biçimde
üretilmesine olanak sağlamıştır.
Günümüzde ipek böceğinden elde edilen ve
büyük bir kısmı tüccarlara satılan
ipeğin yılda 1-1.5 kilogramı evlerde
iğne oyası yapımı için ayrılır.
Nallıhan
Nestling
in the triangle formed by Ankara,
Eskişehir and Bolu, Nallıhan in the
Western Black Sea Region is a county of
Ankara that is famous for its natural
and cultural riches
Over the ages, Nallıhan has been ruled
not only by the Hittites, Phrygians,
Bithynians and Macedonians but also by
the empires of Persia, Rome and
Byzantium. it was first invaded during
the Arab campaigns against istanbul, and
conquered by the Turks following their
victory at the Battle of Manzikert in
1071. The county seat of Nallıhan got
its name when in 1599 the vizier Nasuh
Pasha built a han or caravanserai in the
region. Legend has it that the folk poet
Köroğlu looged for one night at this han
while passing through the region, and
that the next morning as he was leaving
a horseshoe (Turkish nal) fell from the
hoof of his steed. it is believed that
this horseshoe or nal was picked up and
hung över the portal of the han, and
that the name of the place thus has a
conneetion with this folk poet.
Most of
the populace of Nallıhan makes its
living from farming and livestock
breeding. Two of the county's main
sources of income are the breeding of
Angora goats and the cultivation of
silkworms. And the fact that silkworms
are widely cultivated in the county has
led to the proliferation of needlework
there. in our day the silk obtained from
the worms is largely sold to merehants,
but from one to one-and-a-half kilograms
per year is set aside to be used for
needlework in the county households.
Nallıhan Kuş Cenneti
/ Nallıhan Bırd Paradise
Geleneksel Konut / Traditional
House
Ardıç Ağaçları / ]uniper
Trees
Nallıhan İpek İğne Oyaları
Ankara'nın ilçelerinden Nallıhan'ın
özgün el sanatları arasında yer alan ve
sabır gerektiren bu el sanatı, bir giyim
kuşam süsleme elemanı olmanın ötesinde,
kendi içinde derin anlamlarla yüklüdür.
Bu anlamlar özgün bir dille ifade
edilir. İğne oyası, Anadolu kadınının
kendini ifade etme, duygu ve
düşüncelerini aktarma biçimlerinden
biridir. Dimağmdakileri sözlerle
iletmektense, sevinçlerini, acılarını,
kırgınlıklarını, umutlarını anlatmanın
farklı yollarını el sanatlarıyla bulmuş,
kimi zaman espri dolu kimi zaman
kinayeli mesajlardan oluşan görsel bir
dil oluşturmuştur.
İğne oyalarında ümit, sevgi, acı,
pişmanlık, öfke, düş kırıklığı,
mutluluk, coşku gibi duygular ve
toplumsal olaylarla ilgili duygu ve
düşünceler renkler ve şekillerle
anlatılır.
Oyaların Dili
Oyalar; papatya, çapkın bıyığı, mısır,
kaba papatya, gönül kurdu, meşe yaprağı,
sümbül, çıkrık, kelebek, badem, balık
kılçığı, muz, takkeli tavuk, hanım
penceresi, küpe, karga ağzı, kabak
çiçeği, gaga, saray süpürgesi, kahve
çıtlağı, kozalak, limon, söğüt yaprağı,
hıdır (ıtır) yaprağı, leylak, uyku
çiçeği, çiğdem, ceylân tırnağı, altın
kadeh çiçeği, kınalı parmak, kiraz,
yıldız, hercai menekşe, kuru karanfil,
sepet, iğde çiçeği gibi isimler alırlar.
Her motifin kendi hikayesi vardır.
The
Silk Needlework of Nallıhan
This handicraft, so demanding of
patience, is native to the Ankara county
of Nallıhan and, quite apart from its
role as an element of dress and
adornment is imbued with deeper meanings
which are expressed through an original
language. Needlework is one way in whicn
the Anatolian woman expresses herself
and conveys her thoughts and feelings.
Rather than communicating what is in her
mind with words, she has found different
ways to teli her joy, pain, resentment
and hope through handicrafts, and worked
up a visual language consisting of
messages that are sometimes witty and
sometimes biting and sarcastic.
Through colors and shapes, needlework
expresses such emotions as love, pain,
remorse, anger, disappointment,
happiness and exuberance, and even
conveys thoughts and feelings arising
from social events and interactions.
The Language of Needlework
The needlework motifs are named after
plants and flowers, human beings and
animals. Some motif names are: daisy,
Casanova's moustache, corn, wild daisy,
love worm, oak leaf, hyacinth, spinning
— wheel, butterfly, almond, fishbone,
banana, chicken with a cap, lady's
window, earring, crow's beak, pumpkin
blossom, beak, palace broom, coffee
blossom, cypress cone, lemon, willow
leaf, crocus leaf, gazelle's nail,
golden goblet flower, henna treated
finger, cherry, star, wild pensy, dry
carnation, basket, oleaster flower. Each
motif has its own story.
Altın Kadeh Çiçeği / Golden Goblet Flower
Kadife Çiçeği / French Marigold
Menekşe / Violet
Oyaların
dilini anlamak için özellikle nişan ve
düğün bohçalarında hediye olarak
kullanılan iğne oyalı yemenilerin
desenlerine dikkat edilir. Bu bohçalarda
yatan gizli mesajların bir kısmı
şöyledir:
Üzüm
Oya: Ömür boyu tatlılığı simgeler.
Özellikle kayınvalide bohçasına konulur.
Sarmaşık Oya: Gelinin
kayınvalidesine duyduğu sevgi ve
muhabbeti simgeler.
Biber
Oya: Gelin bohçasında özellikle
kullanılmaz çünkü tatsızlığı ve acıyı
simgeler. Yaşamından memnun olmayan
gelinler durumlarını ailelerine biber
oyası yaparak anlatırlar.
Kaynana Dili: Gelin - kayınvalide
geçimsizliğini ifade ettiği için düğün
bohçasına konulmaz.
Genevir Oya: Oğullarını evlendiren
anneler, ağırbaşlılığı simgelediği ve
iki renkle yapıldığı için, duruma göre
hareket edeceklerini belirtmek üzere
kullanırlar.
Elma
Çiçeği: Baharı ifade eder. Sevinç ve
müjde anlamlarıyla yüklüdür.
Kayınvalide, görümce ve elti gibi yakın
akrabalara hediye edilir. Bebek bekleyen
yeni gelinler müjdeyi çevrelerine elma
çiçeği oyası işleyerek verirler.
To
understand the language of needlework
one should look at the designs on the
yemenis (hand-painted muslin
headscarves) used to make bundles used
as engagement and wedding gifts. Some of
the messages concealed in these bundles
are as follows:
Grape
Needlework: Symbolizing life-long
good relations, this is put especially
in the bundle for the mother-in-law.
Vine
Needlework: This symbolizes the love
and companionship felt by the bride for
her mother-in-law.
Pepper Needlework: Particularly
avoided in the bride's bundle, for it
symbolizes unpleasantness and pain.
Wives who are dissatisfied with their
lives express this to their families by
making pepper needlework.
Mother-in-Law's Tongue: Because it
stands for discord between the bride and
her mother-in-law, this is never put in
the wedding bundle.
Genevir Needlework: Worn by mothers
who are giving away a son to show their
dignity and (because it is made with two
colors) the fact that they will act as
the situation demands.
Apple
Blossom: Standing for the spring, it
expresses joy and glad tidings and is
given to such close relatives as the
mother-in-law or the wife of a
brother-in-law. Newly-married wives who
are expecting proclaim the good news by
wearing apple blossom needlework.
Kahve Çıtlağı / Coffee Blossom
Gül Göbeği / Rose Bud
Üzüm Oya / Grape Needlework
Asker
Oya: Eşleri ya da çocukları askerde
olan hanımlar kullanır. Böylece
çevredekiler eşi askerde olan genç
gelinlere daha bir özen ve saygı
gösterirler.
Karanfil Oya:
Güzellik, hoşluk, memnuniyet ifade eder.
Gelin bohçasında kullanıldığı gibi, çok
sevilen dostlara hediye edilir. Evlenecek
gençlere çeyizlik hediye yapılacaksa
özellikle tercih edilir.
Portakal Oya: Eskiden kıl kök üzerine
yapılan birkaç özel, oyadan birisidir.
Özellikle çeyizlik olarak hazırlanır. İpek
eşarp üzerine dikilir.
Gül
Oya: Sonsuz sevgiyi ve mutluluğu
anlatır.
Kızılcık Oya: Hayatından memnun
görünen ancak derdini ifade edemeyen
kadınların "Kan kustum kızılcık şerbeti
içtim" cümlesine görsel tercüman olur.
Oyaların
yanında renklerin de dili vardır,
örneğin, san renkli yemeniler yeni doğan
bebeklerin üstüne örtülür. Çünkü
sarılığa engel olduğuna, var olan
hastalığın da geçeceğine inanılır, Mavi
renkli yemenilerin ise nazardan
koruduğuna inanılır.
İğne
Oyası Yapımında Kullanılan Araç ve
Gereçler
Anadolu'ya özgü geleneksel el sanatları
arasında önemli bir yeri olan "îpek îğne
Oyaları", pahalı araç - gereç
gerektirmeden uygulanabilirlikleri
sayesinde ülkenin birçok yöresinin
gelenek ve göreneğine damgasını
vurmuştur.
Soldîer Needlework: Worn by women
whose husbands or children are in the
army. When a young wife has a husband İn
the army, she is treated with more çare
and respect.
Carnation Needlework: This expresses
beauty, pleasantness and satisfaction.
Used in the bride's bundle, it is also
gîven to very elose rriends, and is the
needle\vork of choice when making a
trousseau for young people about to
marry.
Orange Needlework: One of a
handful of needlework types made in the
past using horse-haİr as a basc. it İs
made espccially for trousseaus and sewn
on silk scarves.
Rose
Needlework: Stands for endless love
and happiness.
Cornel Cherry Needlework: Worn by
women who are suffering but don't let it
show, this needlework is the visual
equivalent of the old saying "I vomited
blood and drank a sweet cornel cherry
drink," which means you wenl ıhrougn
hell but came up wiîh a smile on your
face.
Not only
needle\vork but colors too have a
İanguage. For example> yellow muslin
kerchiefs {y emenli) are used to cover
newborn babies, for people believe this
will ward off jaundice or help cure it.
Blue yemenis, on tbe other hana, are
thought to ward off the evil eye.
Tools
and Materials Used in Doing Needlework
Important among the iraditional
handicrafts peculiar to Anatolia, silk
needlework has placed its stamp on the
traditions and customs of numerous
regions thanks to the fact that almost
anyone can do it without recourse to
expcnsive tools or materials.
Karanfil Oya / Carnation Needlework
Portakal
Oya / Orange Needlework
Nallıhan
iğne oyalan, tığ ve firkete (çatal) bir
"kök" (oyanın üzerinde işlendiği iplik
zincir) üzerine çeşitli motifler
yerleştirilerek yapılan oyalardır.
Kullanılan araçlar ipek iplik, dikiş
iğnesi ve nakış makasıdır.
İpeğin Hazırlanması
Çeyizlerin vazgeçilmez bir parçası olan
İğne oyaları, ipeğin hazırlanması üe
başlar, îpekböceği yetiştirme işi,
ziraat müdürlüğünden alınan tohumlar ile
yapılır, Evlerde özenle ve uzun
uğraşlarla elde edilen kozalar, imece
usulü ile tavalarda pişirilir. Pişirme
sırasında kozalar arasında gezdirilen
çıraya istenilen kalınlık elde
edilinceye kadar ipek lifleri takılır.
Bu ipek lifleri çile haline getirilerek
kurutulur. Kurutulan çileler boyaya
hazırdır.
İpeğin
Boyanması
İpeğin
boyanmasında genellikle doğal boyalar
kullanılmaktadır. Bunlar; ceviz kabuğu
ve yaprağı, karadul, kinin, çay, kahve,
ıhlamur, nar kabuğu, kadife çiçeği, çalı
kökü, patlıcan kabuğu, soğan kabuğu gibi
maddelerdir. Bu maddelerden, eflâtun,
koyu eflâtun, yeşil, koyu yeşil, hardal
rengi, açık kahve, krem, kızıl bej, açık
sarı, sütlü kahve ve mor gibi renkler,
bunların dışındaki renkler İse hazır
boyalardan elde edilmektedir.
Motiflerin Oluşturulması
Oyaların
yapımında genellikle meyve, yaprak, özel
çiçekler gibi 'bitkisel' motifler
uygulanır. Bunların yanı sıra; kelebek
gîbİ 'figür' motiflerine, çapkın bıyığı,
saray süpürgesi gibi "sembolik"
motiflere, sepet, çanta gibi "nesnel"
motiflere ve de çeşitli
The
needlework of Nallıhan is made with
yardımıyla the aid of a eroehet hook and
hairpin by building varioııs motifs on a
"root" or base. Tools used İn making the
motifs are silk thread, necdle and
scissors. îğne Oyası Yapımı Aşamaları
Stages in Needlework
The
Preparing of the Silk
Needlework is an indispensable part of a
trousseau, and it starts with the
preparation of the silk. The cultivatİon
of silkworms begİns with seeds obtained
from the direclorale of agriculturc The
fruit of careful, long labor in the
home, the cocoons are cooked in frying
pans as the neighbors piteh in, and as
they cook a stick İs stirred around
among them until fibers of silk of the
desired thickness attach to them. These
silk fibers are then shaped into skeins
and dried, after whİch they are ready
for dyeing.
The
Dyeing of the Silk
Silk is geııerally given its color using
natural dyes such as \valnut shells and
leaves, blackbcrrics, quinİne, tea,
coffee, Ünden, pomegranate rind,
eggplant skin and onion skin. From these
natural substances are obtained the
colors mauve, d ark mauve, green, dark
green, mustard yellow, lighî coffee,
cream, reddish beige, îight yellou' and
purple, while olher colors are obtained
using purehased dyes.
The Shaping of Motifs
İn doing needle\vork the motifs are
usually vegetal; fruits, leaves and
special flo\vcrs. But there are also
figures such as the butterfly,
'symbolic' motifs such as çapkın bıyığı
(Casanova's muslache)and saray süpürgesi
{the palace broom), objects such
Kır Çiçeği / Wîld Flower
Çapkın
Bıyığı / Casanova's Moustache
geometrik motiflere yer verilir. Bu örneklerle
yetinmeyen yaratıcı kadınlar doğada gördükleri
herhangi bir kır çiçeğim de kolaylıkla oyaya
dönüştürürler.
Kompozisyonların Oluşturulması
İğne oyalarında bir çiçek, bir yaprak başlı başına
bir motif sayılır. Bunların kullanıldığı yere göre
çeşitli biçimlerde dizilmelerinden farklı
kompozisyonlar oluşur. Bu kompozisyonlar ulamalar,
yemeni oyaları, hotoz oyaları, taç oyaları, dal
oyaları, saksı oyaları, kese oyaları gibi
düzenlemelerdir.
Motifler, 7-8 santimetre aralıklarla kök üzerine
serpiştirildiği gibi kökün tamamına da uygulanır.
Oyalar; düz oya, boru oya ve dolgulu oya olarak üç
ana guruba ayrılır. Dolgu malzemesi pamuktur. Ürünü
sertleştirmek için özel bir madde kullanılması
gerekmez; ipeğin doğal sertliği yeterlidir. Ancak
çiçek buketi ve benzeri oyaların sertleştirilmesi
gerekirse, bakır tel ya da at kılı kullanılır.
Hazırlanan oyalar, yazma, eşarp, mendil, masa
örtüleri ve çeşitli ev tekstil ürünleri üzerine
kenar ya da serpme motifler olarak uygulanırlar.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yayınlarının
yanı sıra özel yayınların da artması ve çeşitlilik
kazanmasıyla birlikte el sanatlarına, özellikle iğne
oyalarına ilgi artmıştır. Halk eğitim merkezlerinde,
üniversitelerde, kız meslek liselerinde,
as the
basket and handbag, and alsovarious
geometric motif s. Not content with this
range of motifs, the women in their
creativity can turn into needlework some
wildflower they happen to see while
walking.
The
Shaping of Compositions
in needlework, a flower or leaf is
considered a motif in itself, and the
arrangement of such motifs in various ways
gives rise to different compositions with
such names as union, yemeni (kerchief),
aigrette, crown, branch, flower-pot, and
purse.
Motifs may
be distributed on the base at 7-8 centimeter
intervals, or cover the base in its
entirety. There are three main types of
needlework: plain, pipe and fiil, with
cotton as the fiil material. There is no
need to use any special material to stiffen
the work, as the natural stiffness of the
silk suffices. However, if the stiffening of
bouquet needlework and the like is required,
a copper wire or horse hair is used.
Needlework thus prepared is sewn to the
edges, or scattered across the surface of
scarves, handkerchiefs, tablecloths and
various household textiles.
The
publications of the Turkish Ministry of
Culture and Tourism have been supplemented
by those in the private sector, with more
variety and output in both cases, leading to
increased interest
Menekşe - Saksı / Violet -
Flower-pot
Yaka Çiçeği - Yonca Yaprağı /
Brooch - Cloverleaf
Kitap Ayracı - Karanfil /
Bookmark - Carnation
Altın Kadeh Çiçeği / Golden
Goblet Flower
olgunlaşma enstitülerinde ve çeşitli sivil
toplum kuruluşlarında düzenlenen kurslarla bu
özgün sanatlar öğretilmektedir. Unutulmaya yüz
tutmuş olan ipek iğne oyacılığı, hem bu kurslar
hem de yarışmalar sayesinde farklı çalışmalarla
stilize edilmiş ve gündelik yaşamın değişik
alanlarına girmiştir. Günümüzde iğne oyaları,
yaka çiçeğinden gelin başına, kitap ayracından
vazo gülüne, avlu kenarından abajur süslemesine
kadar pek çok yaratıcı ve estetik nesnede
karşımıza çıkmaktadır. Artık menekşeyi saksıda
iğne oyası olarak görebilir, gelincik ve papatya
tarlalarını evinizin bir köşesinde ziyaret
edebilirsiniz.
Manilerde İğne Oyası
Nallıhan yöresinde, ipek iğne oyası yapan
kadınlar iğne oyalarını üretirken genellikle
biraraya gelirler. Özellikle çilelerin
hazırlanması, boya işlemleri, imece usulü ile
yapılır. Sosyal boyutu olan bu faaliyetler,
maniler ve şarkılar eşliğinde gerçekleştirilir.
Oyaların görsel dili halk arasında söylenen
manilere de konu olmuştur:
"Yarimin ince beli
Sarmayan olsun deli
Gelinim çok mutlusun
Başındaki papatyadan belli"
in
handicrafts, especially needlework, interest
which has also been stimulated by the
courses offered in community centers,
universities, trade schools for girls, and
various civil societies. The art of
needlework seemed threatened with
extinction, but now with these courses, and
thanks also to needlework competitions, it
has been stylized in various ways and become
a part of everyday life, so that today one
finds needlework creatively used on lapels
and the heads of brides, as bookmarks and
vase ornaments, on the edges of pools and
adorning chandeliers, and indeed in a whole
range of aesthetic objects. As it stands
now, you may find violets as needlework in a
flowerpot, or go no farther than a corner of
your living room to enjoy a field of
anemones or daisies.
Needlework in Folk Poetry
In the
Nallıhan area women get together to do
needlework, and in some phases of the
operation, especially the making of the
skeins and the dyeing, everybody pitches in.
These activities have a social dimension,
and are accompanied by folk poems and songs.
The visual
language of needlework is the subject of
certain poems recited among the people:
"The
slender waist of my beloved
He'd be mad not to embrace it
My bride, you are very happy
That's clear from the daisy on your head"
Yaka Çiçeği/ Brooch
Yaka Çiçeği/ Brooch
Yaka Çiçeği/ Brooch
Papatya / Daisy
Nallıhan El Dokumacılığı
Nallıhan ekonomisinin büyümesine hatırı
sayılır bir katkı sağlayan hayvancılık
nedeniyle yörede dokumacılık
gelişmiştir. Bölgeye özgü desenler ile
tasarlanan kilimler ve çeşitli amaçlarla
kullanılan kıvrak ve alaca dokumaları,
yöre kadınları tarafından küçük tek
kişilik el tezgâhlarında dokunmaktadır.
Nallıhan ilçesinde 2002 ve 2003
yıllarında Gazi Üniversitesi Mesleki
Eğitim Fakültesi öğretim üyelerinin
yapmış oldukları alan araştırması
sonucunda mekikli dokuma örnekleri
tespit edilmiştir. Ancak özellikle
köylerde devam eden dokumacılık sanatı
çok az kişi tarafından sürdürülmektedir.
Nallıhan
Kaymakamlığı, Halk Eğitim Merkezi
bünyesinde geleneksel dokumacılığı
geliştirmek ve yaşatmak amacıyla mekikli
dokuma atölyeleri kurmuştur. Nallıhan
köylerinde dokunmakta olan eşsiz
güzellikteki kumaş örnekleri artık
mekikli dokuma atölyelerinde de
dokunmaktadır.
Hand-Weaving in Nallıhan
The
livestock breeding which has contributed
so much to the growth of Nallıhan's
economy has led to the development of
weaving in the region. The women use
small single-person looms to weave kilim
rugs that incorporate designs peculiar
to the region, as well as multi-purpose
white and colored textiles made with
fine thread.
Fabric
samples produced in looms were
documented as a result of the research
prepared by the scholars of the Faculty
of Technical Education of Gazi
University within the county of Nallıhan
in 2002 and 2003. However, especially in
the villages the art of weaving is
carried on by very few people.
As a
result of the research, Nallıhan
District Government has established
weaving workshops within the community
center in order to sustain and develop
the traditional art of weaving. The
unique fabric samples produced in the
villages of Nallıhan are also woven in
the looms of these workshops today.
Mekikli Dokuma Tezgâhı / Loom
Nallıhan El Dokumaları Yapım Tekniği
Mekikli dokuma yapımının ilk aşamasında
katıksız pamuklu iplikler kök boya ile
boyanır. Boyanan iplikler
serildiklerinde kolayca kopmaya müsait
oldukları için gerilme aşamasından önce
hasırlama işlemi yapılması gerekir.
Nallıhan yöresinde bu işleme çirişleme
denir. İplikleri sertleştirerek
kopmalarını önlemenin yanı sıra kolayca
çözülmelerinin sağlanması, ipliklerin
unlu sıcak suda Kaynatılması işlemidir.
Unun su ile karıştırılmasından elde
edilen karışımın bir saat kaynatılarak
bulamaç haline getirilmesinden sonra kök
boya ile boyanan ipler bulamacın içine
atılır ve on beş dakika daha kaynatılır.
Kaynar sudan çıkarılan ipler soğuduktan
sonra patlaklara sarılır; iplikler çağ
çivilerine takılarak çözülür. Patlak,
dönen, içi delik olan ve bu delikten
çivi geçirilen ağaç çubuğun adıdır. Çağa
ise patlağın içerisinde bulunan çivinin
adıdır. Çözülen iplikler tezgâha
gerilerek dokunur. Dokumalar tezgâhtan
çıktıktan sonra soğuk tuzlu suda
yıkanır. Bu sayede dokumaların
tüketiciye ulaşmadan önce hem bir miktar
çekmeleri hem de unla hasırlanmış olan
dokumanın hasırının akması sağlanır.
Yıkanan dokuma güneşte kuru¬tulduktan
sonra nemli iken ütülenir.
Techniques of Weaving in Nallıhan
The
first stage of making a shuttle-woven
textile is to dye unadulterated cotton
yarn with madder root. When the dyed
yarn is stretched it has a tendency to
snap, so before stretching it is put
through a process called hasırlama, or,
to use the local term, çirişleme. This
involves boiling the yarn in water mixed
with flour and not only prevents the
yarn from snapping but also ensures that
the threads will separate easily. When
the flour and water have been mixed they
are boiled for an hour to produce a mush
into which the madder-dyed yarn is
tossed and boiled another fifteen
minutes. When it has been removed and
allowed to cool it is wound on a turning
hollow wooden rod known as the patlak,
through which passes a nail called the
çağa. The threads are separated on the
çağa and then stretched on the loom to
be woven. When the completed textile
leaves the loom it is washed in cold
salt water, a process which shrinks the
product a bit before it reaches the
consumer and also washes off the flour
that stili adheres to it. Then the
textile is dried in the sun and, while
stili damp, is ironed.
Dokuma Örnekleri / Fabric
Samples
Çıkrık / Spinning Wheel
İpte Kurutulmuş Has
Pamuk.Çileler / Ali Cotton Skein Dried on Strings
Kaynak:
Doç. Dr.
Fatma Özcan Tuğtaş, "İğne Oyaları: Ev
Tekstilinde", Ev Tekstili, yıl: 10, Sayı:
37, 2003, s. 46-48.
Doç. Dr.
Fatma Özcan, Nallıhan Yöresinde iğne
Oyacılığı, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları,
Ankara 1997.
Yard. Doç.
Dr. H. Feriha Akpınarlı, Gazi Üniversitesi,
Mesleki Eğitim Fakültesi, El Sanatları
Eğitimi Bölümü.
Compiled
from:
Assoc.Prof.
Fatma Özcan Tuğtaş, "iğne Oyaları: Ev
Tekstilinde", Ev Tekstili, yıl: 10, Sayı:
37, 2003, s. 46-48.
Assoc. Prof.
Özcan, Nallıhan Yöresinde iğne Oyacılığı,
T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara
1997.
Assist.
Prof. H. Feriha Akpınarlı, Gazi Üniversity,
Faculty of Occupational Education, Dept. of
Handcrafts Education.
BELEDİYEMİZ
